പ്രശസ്ത പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രജ്ഞന് മാധവ് ഗാഡ്ഗില് അന്തരിച്ചു. പൂനെയിലെ വീട്ടില് വച്ചായിരുന്നു അന്ത്യം സംഭവിച്ചത്. 84 വയസ്സായിരുന്നു. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ പരിസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ നിയോഗിച്ച സംഘത്തിന്റെ അധ്യക്ഷനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മിറ്റി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട സംഘം 2011ലാണ് റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചിരുന്നത്. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ പരിസ്ഥിതി ലോല പ്രദേശങ്ങളിൽ പാറഖനനം, അണക്കെട്ട് നിർമാണം തുടങ്ങിയവ നിയന്ത്രിക്കണമെന്ന് ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മിറ്റി ശുപാർശ ചെയ്തു. രാജ്യം പദ്മശ്രീ, പത്മഭൂഷണ് നല്കി ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട് . സംസ്കാരം ഇന്ന് വൈകീട്ട് നാല്മണിക്ക് വൈകുണ്ഡ് ശ്മശാനത്തില് നടക്കും.
ജനനവും കുടുംബപശ്ചാത്തലവും
1942 മെയ് 24-ന് പൂനെയിലാണ് മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ ജനിച്ചത്. പ്രശസ്ത സാമ്പത്തികശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്ന ധനഞ്ജയ് രാംചന്ദ്ര ഗാഡ്ഗിൽ ആണ് പിതാവ്, അമ്മ പ്രമീള. ജാതീയമായ അടയാളങ്ങളോട് വിയോജിപ്പുള്ള നാസ്തികനായിരുന്ന പിതാവ്, തന്റെ മക്കൾക്കായി പൂണൂൽ ചടങ്ങുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മതപരമായ ആചാരങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നില്ല.
വിദ്യാഭ്യാസം
ബിരുദം: പൂനെ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്നും മുംബൈയിൽ നിന്നും ജീവശാസ്ത്രത്തിൽ പഠനം പൂർത്തിയാക്കി.
ഗവേഷണം: ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഗണിതപരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രത്തിൽ (Mathematical Ecology) ഡോക്ടറേറ്റ് നേടി.
ഔദ്യോഗിക ജീവിതം
1973 മുതൽ 2004 വരെ ബാംഗ്ലൂരിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിൽ (IISc) അധ്യാപകനായിരുന്നു. അവിടെ പാരിസ്ഥിതിക ശാസ്ത്ര വിഭാഗം ആരംഭിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. കൂടാതെ സ്റ്റാൻഫോർഡ്, കാലിഫോർണിയ (ബെർക്ലി) സർവകലാശാലകളിൽ സന്ദർശക പ്രൊഫസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സംഭാവനകളും കൃതികളും
ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, മനുഷ്യ-പരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലായി ഇരുന്നൂറിലധികം ഗവേഷണ പ്രബന്ധങ്ങളും നിരവധി പുസ്തകങ്ങളും അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2002-ലെ ഇന്ത്യ ബയോഡൈവേഴ്സിറ്റി ആക്ട് രൂപീകരിച്ച സമിതിയിൽ അദ്ദേഹം അംഗമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥയുടെ പേര് 'പശ്ചിമഘട്ടം: ഒരു പ്രണയകഥ' എന്നാണ്.
ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മിറ്റി റിപ്പോർട്ട്
പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനായി രൂപീകരിച്ച പശ്ചിമഘട്ട ജൈവ വൈവിധ്യ വിദഗ്ധ സമിതിയുടെ (WGEEP) അധ്യക്ഷനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മിറ്റി റിപ്പോർട്ട് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ പഠനം പരിസ്ഥിതി ലോകത്ത് ഏറെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ട ഒന്നാണ്.
ഇന്ത്യയുടെയും അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലും പരിസ്ഥിതി നയങ്ങളിൽ ഗാഡ്ഗിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ശാസ്ത്രീയ ഉപദേശക സമിതി അംഗമായിരുന്ന അദ്ദേഹം, 1986-ൽ നീലഗിരിയിൽ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ബയോസ്ഫിയർ റിസർവ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ സഹായിച്ചു. യുഎന്നിൻ്റെ കീഴിലുള്ള ഗ്ലോബൽ എൻവയോൺമെൻ്റ് ഫെസിലിറ്റിയുടെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക ഉപദേശക പാനലിന്റെ അധ്യക്ഷനായിരുന്നു. വനവാസികൾ, കർഷകർ, മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ, നയരൂപകർത്താക്കൾ എന്നിവരുമായി നേരിട്ട് സംവദിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനായി വാദിച്ചു.
പരിസ്ഥിതി ലോലപ്രദേശമായി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്ന് ആവശ്യം
2010ൽ പശ്ചിമഘട്ടത്തിൻ്റെ സംരക്ഷണത്തിനായി രൂപീകരിച്ച പശ്ചിമഘട്ട പരിസ്ഥിതി വിദഗ്ധ സമിതിയുടെ (WGEEP) അധ്യക്ഷനായിരുന്നു ഗാഡ്ഗിൽ. ഈ സമിതിയുടെ റിപ്പോർട്ട് വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചു. പശ്ചിമഘട്ടത്തെ മുഴുവൻ '' പരിസ്ഥിതി ലോല പ്രദേശം(Ecologically Sensitive Area - ESA) ആയി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നും, ഖനനം, താപവൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തണമെന്നും റിപ്പോർട്ട് ശുപാർശ ചെയ്തു. പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തത്തോടെയുള്ള തീരുമാനമെടുക്കൽ പ്രക്രിയയും ഇതിൽ ഊന്നൽ നൽകി.
ഗാഡ്ഗിലിൻ്റെ വിമർശനം
ഗാഡ്ഗിൽ റിപ്പോർട്ടിന് പല സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളിൽ നിന്നും വ്യവസായ ലോബികളിൽ നിന്നും ശക്തമായ എതിർപ്പ് നേരിടേണ്ടി വന്നു. ഇത് പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദപരമാണെന്നും യാഥാർഥ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നതാണെന്നും അവർ വാദിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന്, കെ. കസ്തൂരിരംഗൻ അധ്യക്ഷനായ ഒരു ഉന്നതതല വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പ് രൂപീകരിച്ചു. ഈ ഗ്രൂപ്പ് ഗാഡ്ഗിൽ റിപ്പോർട്ടിലെ ശുപാർശകളിൽ മാറ്റം വരുത്തി, പശ്ചിമഘട്ടത്തിൻ്റെ 37 ശതമാനം മാത്രം പരിസ്ഥിതി ലോല പ്രദേശമായി പ്രഖ്യാപിക്കാൻ നിർദേശിച്ചു. ഗാഡ്ഗിൽ ഈ മാറ്റത്തെ വിമർശിച്ചു.
തൻ്റെ ദീർഘകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഗാഡ്ഗിൽ നിരവധി ദേശീയ അന്തർദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. 1981ൽ പത്മശ്രീയും 2006ൽ പത്മഭൂഷണും ലഭിച്ചു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പരിസ്ഥിതി പരിപാടി അദ്ദേഹത്തെ 'ചാമ്പ്യൻ ഓഫ് ദി എർത്ത്' ആയി അംഗീകരിച്ചു.
പുരസ്കാരങ്ങൾ
പദ്മശ്രീ, പദ്മഭൂഷൺ.
ശാസ്ത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ: ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ അവാർഡ്, വിക്രം സാരാഭായ് അവാർഡ്.
അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ: വോൾവോ പാരിസ്ഥിതിക അവാർഡ്, ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയുടെ സെന്റെനിയൽ മെഡൽ.
മറ്റുള്ളവ: ദേശീയ പാരിസ്ഥിതിക ഫെല്ലോഷിപ്പ്, ഈശ്വരചന്ദ്ര വിദ്യാസാഗർ അവാർഡ്, കർണാടക സർക്കാരിന്റെ രാജ്യോത്സവ പുരസ്കാരം.