വെനസ്വേലയെ തകർത്ത ഇരട്ട ഭൂകമ്പത്തിന് പിന്നിൽ

സമീപകാല ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ഇരട്ട ഭൂകമ്പങ്ങളിലൊന്നായ സീസ്മിക് ഡബിൾറ്റ് (Seismic Doublet) വെനസ്വേലയെ ദുരന്തഭൂമിയാക്കി. വെറും 39 സെക്കൻഡിന്റെ ഇടവേളയിൽ റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ 7.2 തീവ്രതയുള്ള മുൻകുലുക്കവും (Foreshock) തുടർന്ന് 7.5 തീവ്രതയുള്ള പ്രധാന ഭൂകമ്പവും (Mainshock) ഉണ്ടായതോടെ തലസ്ഥാനമായ കരാക്കസ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി നഗരങ്ങൾ വൻ നാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. തുടർചലനങ്ങളും (Aftershocks) ജനങ്ങളെ ഭീതിയിലാഴ്ത്തി. ദുരന്തത്തിന്റെ ആഘാതത്തിൽ നിന്ന് രാജ്യം കരകയറാൻ മാസങ്ങൾ വേണ്ടിവരുമെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.

Venezuela Twin Earthquakes: വെനസ്വേലയിൽ ഭൂചലനത്തിൽ മരണസംഖ്യ 2,295, തെരുവിലായി ആയിരങ്ങൾ
ജൂൺ 24-ന് വെനസ്വേലയെ നടുക്കിയ ഇരട്ട ഭൂചലനങ്ങളുടെ (Twin Earthquakes) ആഘാതത്തിൽ രാജ്യം ഇപ്പോഴും കരകയറാനാകാതെ ദുരിതത്തിലാഴ്ന്നിരിക്കുകയാണ്.
https://metbeatnews.com/death-toll-hits-2295-as-massive-health-crisis-loom

ഭൂകമ്പങ്ങളുടെ നാടല്ല, പക്ഷേ അപകടസാധ്യത എന്നും നിലനിന്നിരുന്നു

ജപ്പാൻ, ചിലി, പെറു തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളെപ്പോലെ നിരന്തരം അതിശക്തമായ ഭൂകമ്പങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുന്ന രാജ്യമല്ല വെനസ്വേല. എന്നിരുന്നാലും രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം വലിയ ഭൂകമ്പങ്ങൾക്ക് സാധ്യതയുള്ള മേഖലയിലാണ്. 1900-ൽ ഇതേ മേഖലയ്ക്ക് സമീപം 7.7 തീവ്രതയുള്ള മഹാഭൂകമ്പം രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനിടെ റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ ആറിലധികം തീവ്രതയുള്ള ഏഴ് ഭൂകമ്പങ്ങളും ഇവിടെ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ 1900-നുശേഷം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും ശക്തമായ ഭൂകമ്പമായാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

പ്ലേറ്റ് ടെക്റ്റോണിക്സിന്റെ (Plate Tectonics) പ്രത്യാഘാതം

വെനസ്വേലയുടെ വടക്കൻ ഭാഗം കരീബിയൻ ടെക്റ്റോണിക് പ്ലേറ്റിന്റെയും (Caribbean Plate) ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ പ്ലേറ്റിന്റെയും (South American Plate) അതിർത്തിയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ രണ്ട് പ്ലേറ്റുകളും പരസ്പരം വശങ്ങളിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന സ്ട്രൈക്ക്-സ്ലിപ്പ് (Strike-slip) സ്വഭാവമുള്ളവയാണ്.

പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 20 മില്ലിമീറ്റർ വീതം ഇവ തമ്മിൽ ആപേക്ഷികമായി നീങ്ങുന്നതിനാൽ ഭ്രംശരേഖകളിൽ (Faults) വലിയ തോതിൽ സമ്മർദം സംഭരിക്കപ്പെടുന്നു. വർഷങ്ങളോളം അടിഞ്ഞുകൂടിയ ഈ സമ്മർദം പെട്ടെന്ന് മോചിതമായതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ വിനാശകരമായ ഭൂകമ്പത്തിന് കാരണമായതെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിലയിരുത്തുന്നു.

Venezuela Twin Earthquake : 140 ടൺ കോൺക്രീറ്റിനടിയിൽ എട്ട് ദിവസം; ഭൂചലനത്തിൽ മരണത്തെ തോൽപ്പിച്ച് ജീവനോടെ പുറത്ത്
വെനസ്വേലയെ നടുക്കിയ ഇരട്ട ഭൂചലനത്തിന് (Twin Earthquake) പിന്നാലെ തകർന്ന കെട്ടിടത്തിന്റെ 140 ടൺ ഭാരമുള്ള കോൺക്രീറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കടിയിൽ എട്ട് ദിവസം
https://metbeatnews.com/man-rescued-alive-after-8-days-buried-under-140-tons

‘ബോകോണോ ഫാൾട്ട്’ (Bocono Fault) പ്രധാന ഭീഷണി

വെനസ്വേലയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സജീവ ഭ്രംശരേഖയാണ് ബോകോണോ ഫാൾട്ട് (Bocono Fault). കൊളംബിയൻ അതിർത്തിയിൽ നിന്ന് കരീബിയൻ കടൽവരെ 500 കിലോമീറ്ററിലധികം നീളത്തിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഈ ഭ്രംശരേഖ രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന ഭൂകമ്പ മേഖലയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ (San Sebastian Fault), എൽ പിലാർ (El Pilar Fault) എന്നീ ഭ്രംശരേഖകളും സജീവമാണ്. രാജ്യത്തെ ഏകദേശം 80 ശതമാനം ജനങ്ങളും ആൻഡീസ് പർവതനിരയ്ക്കും കരീബിയൻ കടലിനുമിടയിലെ ഈ ഭൂകമ്പ മേഖലയിൽ തന്നെയാണ് താമസിക്കുന്നത്.

കരാക്കസ്, വാലൻസിയ, മറാക്കൈബോ, ബാർക്വിസിമെറ്റോ, മെറിഡ, സാൻ ക്രിസ്റ്റോബൽ, അക്കാരിഗ്വ, കുമാന, ബാഴ്സലോണ, മതുറിൻ തുടങ്ങി പ്രധാന നഗരങ്ങളെല്ലാം സജീവ ഭ്രംശരേഖകൾക്ക് സമീപമായതിനാൽ ഒരു കോടിയിലധികം ആളുകൾ ഉയർന്ന ഭൂകമ്പ അപകടസാധ്യതയുള്ള മേഖലകളിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.

39 സെക്കൻഡിൽ ഇരട്ട പ്രഹരം

ഈ ദുരന്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും അസാധാരണമായ പ്രത്യേകത 39 സെക്കൻഡിന്റെ ഇടവേളയിൽ ഉണ്ടായ രണ്ട് അതിശക്തമായ ഭൂകമ്പങ്ങളാണ്.

ആദ്യമായി ഉണ്ടായ 7.2 തീവ്രതയുള്ള മുൻകുലുക്കം (Foreshock) നിരവധി കെട്ടിടങ്ങളെ ഗുരുതരമായി ദുർബലമാക്കി. പിന്നാലെ വെറും 39 സെക്കൻഡിനകം ഉണ്ടായ 7.5 തീവ്രതയുള്ള പ്രധാന ഭൂകമ്പം (Mainshock) നേരത്തേ കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ച കെട്ടിടങ്ങളെ പൂർണമായും തകർത്തു.

എന്തുകൊണ്ടാണ് രണ്ടാമത്തെ കുലുക്കം ഇത്രയും അപകടകാരിയായത്?

റിക്ടർ സ്കെയിൽ ലോഗരിതമിക് (Logarithmic Scale) സ്വഭാവമുള്ളതിനാൽ 7.5 തീവ്രതയുള്ള ഭൂകമ്പം 7.2 തീവ്രതയുള്ള ഭൂകമ്പത്തേക്കാൾ ഏകദേശം മൂന്ന് മടങ്ങ് കൂടുതൽ ഊർജം പുറത്തുവിട്ടു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ രണ്ടാമത്തെ കുലുക്കമാണ് നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി ഗണ്യമായി വർധിപ്പിച്ചത്.

കൂടാതെ ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ഉത്ഭവകേന്ദ്രം (Hypocenter) ഭൂതലത്തോട് വളരെ അടുത്ത ആഴത്തിലായിരുന്നതിനാൽ ഭൂകമ്പ തരംഗങ്ങൾ (Seismic Waves) ഊർജനഷ്ടം കൂടാതെ ഉപരിതലത്തിലെത്തി. ഇതോടെ കുലുക്കത്തിന്റെ തീവ്രത കൂടുതൽ അനുഭവപ്പെടുകയും വ്യാപകമായ നാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കുകയും ചെയ്തു.

കരാക്കസിനെ കൂടുതൽ ബാധിച്ചത് താഴ്വരയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം

തലസ്ഥാനമായ കരാക്കസ് ആഴമേറിയ അവസാദ നിക്ഷേപങ്ങൾ (Sedimentary Basin) നിറഞ്ഞ താഴ്വരയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ ഭൂകമ്പ തരംഗങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുന്ന പ്രതിഭാസം (Ground Amplification) സാധാരണമാണ്.

ഇതുമൂലം ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ആഘാതം നഗരത്തിൽ കൂടുതൽ രൂക്ഷമായി അനുഭവപ്പെടുകയും നിരവധി കെട്ടിടങ്ങൾ തകർന്നുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഭൂകമ്പത്തിന്റെ തീവ്രതയ്ക്കൊപ്പം നഗരത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകളും നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ തോത് വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

English Summary : A rare and catastrophic "Seismic Doublet" (a pair of massive, closely timed earthquakes) has struck Venezuela, leaving the capital city of Caracas and several major urban centers in ruins. Experts estimate that recovering from the sheer scale of the devastation will take months.