ഇന്ത്യൻ പാസ്‌പോർട്ടിന് തിരിച്ചടി; ഇന്ത്യക്ക് ഇനി 80-ാം സ്ഥാനം

ജൂലൈയിലെ ഏറ്റവും പുതിയ ഹെൻലി പാസ്‌പോർട്ട് സൂചിക (Henley Passport Index) പ്രകാരം ഇന്ത്യൻ പാസ്‌പോർട്ട് 80-ാം സ്ഥാനത്തേക്ക് പിന്തള്ളപ്പെട്ടു. മേയ് മാസത്തിൽ 78-ാം സ്ഥാനത്തായിരുന്ന ഇന്ത്യ, 56 രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് വിസ-ഫ്രീ (Visa-Free) അല്ലെങ്കിൽ വിസ-ഓൺ-അറൈവൽ (Visa-on-Arrival) പ്രവേശനം ലഭ്യമാണെങ്കിലും റാങ്കിംഗിൽ രണ്ട് സ്ഥാനം പിന്നോട്ടുപോയി.

2025-ൽ 85-ാം സ്ഥാനത്തായിരുന്ന ഇന്ത്യ 2026-ൽ 75-ാം സ്ഥാനത്തെത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഏറ്റവും പുതിയ പട്ടികയിൽ വീണ്ടും പിന്നോട്ടായതാണ് ശ്രദ്ധേയമായത്. ഇതോടൊപ്പം പാസ്‌പോർട്ടിന്റെ നിയമപരമായ സ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളും രാജ്യത്ത് സജീവമായിരിക്കുകയാണ്.

പാസ്‌പോർട്ട് രേഖ മാത്രമെന്ന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം

പാസ്‌പോർട്ട് പ്രധാനമായും ഒരു യാത്രാരേഖ (Travel Document) ആണെന്നും അത് പൗരത്വത്തിന്റെ അന്തിമ തെളിവല്ലെന്നും വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം (Ministry of External Affairs) വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഈ വിശദീകരണം രാഷ്ട്രീയ തലത്തിൽ വ്യാപകമായ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചു.

റാങ്കിംഗ് എങ്ങനെ നിശ്ചയിക്കുന്നു?

ഇന്റർനാഷണൽ എയർ ട്രാൻസ്‌പോർട്ട് അസോസിയേഷൻ (International Air Transport Association - IATA) നൽകുന്ന വിവരങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഹെൻലി പാസ്‌പോർട്ട് സൂചിക ലോകത്തെ 199 പാസ്‌പോർട്ടുകളുടെ യാത്രാസ്വാതന്ത്ര്യം വിലയിരുത്തുന്നത്.
ഇന്ത്യയുടെ മൊബിലിറ്റി സ്കോർ (Mobility Score) 56 ആണ്. അതായത്, ഇന്ത്യൻ പാസ്‌പോർട്ട് ഉടമകൾക്ക് യാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് വിസ എടുക്കാതെ 56 ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാനാകും. ഈ രാജ്യങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക, ചെറിയ ദ്വീപ് രാഷ്ട്രങ്ങൾ എന്നിവയാണ്.

അതേസമയം അമേരിക്ക (United States), യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം (United Kingdom), ഭൂരിഭാഗം യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് ഇന്ത്യക്കാർക്ക് ഇപ്പോഴും മുൻകൂർ വിസ നിർബന്ധമാണ്.

റാങ്കിംഗ് മാറാൻ കാരണങ്ങൾ

പാസ്‌പോർട്ട് റാങ്കിംഗ് സ്ഥിരമായ ഒന്നല്ല. വിവിധ രാജ്യങ്ങൾ അവരുടെ വിസ നയങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തുന്നതിനനുസരിച്ച് റാങ്കിംഗും മാറും.
ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ശക്തിയോ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനമോ മാത്രമല്ല, നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങൾ, പരസ്പര വിസ കരാറുകൾ (Visa Waiver Agreements), അതിർത്തി സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ, യാത്രാരേഖകളിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര വിശ്വാസം എന്നിവയും റാങ്കിംഗിനെ സ്വാധീനിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ്.

14 വർഷത്തിന് ശേഷം പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് വർധിപ്പിച്ചു

14 വർഷത്തിനിടെ ആദ്യമായാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാർ പാസ്‌പോർട്ട് ഫീസ് പരിഷ്കരിച്ചത്. പുതിയ നിരക്കുകൾ ജൂലൈ 1 മുതൽ നിലവിൽ വന്നു.

36 പേജുള്ള സാധാരണ പാസ്‌പോർട്ടിന്റെ ഫീസ് 1,500 രൂപയിൽ നിന്ന് 2,500 രൂപയായി ഉയർന്നു. തത്കാൽ (Tatkal) സേവനം, 60 പേജുള്ള പാസ്‌പോർട്ട്, പോലീസ് ക്ലിയറൻസ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് (Police Clearance Certificate - PCC) എന്നിവയുടെ നിരക്കുകളും വർധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

വിദേശത്തും പുതിയ ഫീസ് ബാധകം

പുതുക്കിയ ഫീസ് ഘടന വിദേശത്തുള്ള ഇന്ത്യൻ മിഷനുകളിലും നടപ്പാക്കി.
യുഎഇ (United Arab Emirates - UAE)യിലെ അബുദാബി ഇന്ത്യൻ എംബസിയിലും ദുബായിലെ ഇന്ത്യൻ കോൺസുലേറ്റ് ജനറലിലും ജൂലൈ 1 മുതൽ പുതിയ നിരക്കുകൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു.

36 പേജുള്ള സാധാരണ പാസ്‌പോർട്ടിന് 450 ദിർഹവും, തത്കാൽ സേവനത്തിന് 900 ദിർഹവുമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ നിരക്ക്. ഇതിന് പുറമെ സേവനദാതാവിന്റെയും ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിറ്റി വെൽഫെയർ ഫണ്ട് (Indian Community Welfare Fund - ICWF) ചാർജുകളും പ്രത്യേകം അടയ്‌ക്കേണ്ടതാണ്.

മൊബിലിറ്റിയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഇനിയും വെല്ലുവിളി

സമീപ വർഷങ്ങളിൽ വിസ-ഫ്രീ പ്രവേശന രാജ്യങ്ങളുടെ എണ്ണം വർധിച്ചെങ്കിലും, ലോകത്തെ മുൻനിര പാസ്‌പോർട്ടുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും ദുർബല മേഖല ഇപ്പോഴും ആഗോള യാത്രാ സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്.

ഗ്ലോബൽ പാസ്‌പോർട്ട് ഇൻഡക്സ് 2026 (Global Passport Index 2026) പ്രകാരം ഇന്ത്യയുടെ മൊബിലിറ്റി റാങ്കിംഗ് 136-ാം സ്ഥാനത്താണ്. മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾ യാത്രാ സൗകര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ സൂചനയായാണ് ഇത് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

വിദഗ്ധരുടെ നിർദേശങ്ങൾ

കൂടുതൽ ഉഭയകക്ഷി വിസ ഇളവ് കരാറുകൾ, മെച്ചപ്പെട്ട പാസ്‌പോർട്ട് സുരക്ഷ, ഡിജിറ്റൽ തിരിച്ചറിയൽ സംവിധാനങ്ങൾ (Digital Identity Systems), ശക്തമായ നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകൾ എന്നിവയിലൂടെ ഇന്ത്യയുടെ പാസ്‌പോർട്ട് കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താനാകുമെന്ന് വിദഗ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പാസ്‌പോർട്ടുകൾ

192 രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് വിസ-ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ വിസ-ഓൺ-അറൈവൽ പ്രവേശനം ലഭ്യമാക്കുന്ന സിംഗപ്പൂരിനാണ് (Singapore) ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പാസ്‌പോർട്ട്. 188 രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശനവുമായി ജപ്പാൻ (Japan), ദക്ഷിണ കൊറിയ (South Korea), യുഎഇ (UAE) എന്നിവ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്.

ജർമ്മനി (Germany), ഫ്രാൻസ് (France), സ്പെയിൻ (Spain) എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കും 185-ലധികം ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നതിനാൽ മുൻനിരയിൽ തുടരുകയാണ്. അമേരിക്കയും യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവും ശക്തമായ പാസ്‌പോർട്ടുകളുടെ പട്ടികയിൽ തുടരുന്നു.

English Summary: The Indian passport has slipped to the 80th position in the latest July 2026 Henley Passport Index, down two spots from its 78th rank in May. While Indian citizens still enjoy visa-free or visa-on-arrival access to 56 countries—primarily across Asia, Africa, and island nations—major destinations like the US, UK, and Europe continue to require prior visas.